|
İnsana verilen en büyük nimetlerden birisi olan gözlerimizin korunması
hakkında Efendimiz (sav) tarafından gece sürülmesi tavsiye edilen
sürmenin ihtiva ettiği maddelerin araştırılarak göze faydalı olan
tesirleri bilim adamlarının dikkatini çekmeye başlamıştır. Sürmenin
ihtiva ettiği metallere göre birçok çeşidi vardır, fakat Efendimiz,
gözü koruma açısından en faydalısının “İsmid taşı” olduğunu
buyurmuşlardır.
Göz için sürme olarak sürülen ismid taşının içinde bulunan maddeler; antimuan, sülfür (kükürt) ve çinkodur.
Antimuan
tek başına tıp alanında pek kullanılmamış, daha çok sanayide kullanım
sahası bulmuştur. Yalnız antimuanın kükürtle bileşik şekli olan
antimonit halinde süs eşyası ve ilaç ham maddesi olarak kullanıldığı
bilinmektedir. Göz sürmesi olarak kullanılan antimuanlı bileşikler ise,
kükürt ve çinko ihtiva eden bileşiklerdir. Bunlar tabiatta antimonit ve
tetraerdit gibi isimlerle bilinir.
Sürmenin en ideal karışımı
antimuan+kükürt+çinko bileşimi olanıdır. Antimonit (Sb2S3) en önemli
antimuan cevheridir. Prit, zinober, çinko, altın, gümüş, galen ve
arsenikle birlikte olarak da bulunur. İşte antimonit+çinko bileşimi
ismid taşı dediğimiz sürmedir ki, göz için en faydalı olan da budur.
ANTİMUAN VE KÜKÜRTÜN TESİRİ:
Sürmedeki
antimuan ve kükürt göze ayrı ayrı etki etmezler. Kükürdün ağır
metallerle birleşerek yaptığı tesir genellikle daha önemlidir.
Özellikle gözdeki müzmin hastalıklarda kullanıldığı zaman daha faydalı
olmaktadır. Gözde sebore dediğimiz yağ ihtiva eden salgının veya musin
dediğimiz proto-polisakkarit salgının yapmış olduğu allerjik
konjuktivit, seboreik egzema, fronkülit, follikülit vb. kirpik
köklerinde ve gözün beyaz tabakasında oluşacak akut ve kronik (müzmin)
hastalıkları önlemede kullanılan en iyi bileşiklerden birisi
metal+kükürt bileşimidir.
Yıllardır kükürt ve bileşikleri daha
çok seboreik dermatit gibi cilt hastalıklarında musin ifraz eden mukoza
hastalıklarında kullanılmıştır. Hâlbuki kükürt+metal (antimuan)
birleşimini seborenin oluşturduğu göz hastalıklarına karşı korunmada ve
tedavide ilk kullanan, tavsiye eden Peygamber Efendimiz (sav) olmuştur.
Sürme
olarak kullanılan ve içinde çinko bulunan ismid taşındaki çinkonun göz
üzerindeki etkilerini araştıran araştırmacılar bu metalin görme
keskinliği üzerinde etkili olduğunu görmüşlerdir. Çinkonun (Zn) görme
keskinliğini artırması: Çinkonun dokularımızda çok az miktarda
bulunduğu uzun zamandan beri bilinmektedir. DNA ve RNA sentezinde yer
aldığından bütün hücrelerde bulunur. Vücutta en yoğun olarak bulunduğu
organ ise gözdür. Özellikle görme keskinliğini sağlayan melanosit
pigmenti taşıyan hücrelerde daha yoğun olarak bulunur. Çinko
eksikliğinde gözün fonksiyonlarında ve keskinliğinde bozukluklar olduğu
görülmüştür.(3) Ayrıca gözün koroid denilen kısmında da pigment
bulunmaktadır. İşte göz küresinin iç yüzünü karanlık oda haline getiren
bu siyah melanosit pigmenti, gelen ışığın yansımasını önleyerek görme
keskinliğini artırır. Yani tıpkı fotograf makinelerinin içindeki siyah
boya gibi görev yapar ve gelen ışığın yansımasını önler. Gözlerinde
melanosit pigmenti olmayan (vücutlarında renk maddesi olmayan ve
kılları tamamen beyaz olan) albino hastalarda göze gelen ışık retina ve
choroidde yansıma yaptığı için görme keskinliği oluşmaz ve bu
hastalarda görme keskinliği optik cihazlarla bile ancak 20/100 -
20/200’e çıkarılabilmektedir. ( 5,7)
Görüldüğü gibi, görme keskinliğinde melanosit pigmenti çok önemlidir. Pigment tabakası çinko ile birlikte A vitamini depo eder.
A
vitamini ışık duyarlılığının ayarlanmasında çok önemlidir.(5) Görme
keskinliğindeki melanosit pigmentinin yapımı için A vitamini
gereklidir. Çinko, A vitaminini canlandıracak fotosensitif pigmentin
oluşmasını Sağlar.
A vitamini=Retinol
Aydınlıkta görmemiz için rodopsin=opsin+retinol’e Karanlıkta görmemiz için opsin+retinol=rodopsin’e dönüşür.
Görüldüğü
gibi, görme pigmentlerinin yapımı için A vitaminine ihtiyaç
vardır.(5,7) A vitaminin sentezi için gerekli olan alkol dehidrogenaz
enziminin yapısında Zn (çinko) bulunmaktadır. Yani, rodopsin denilen
fotosensitif pigment oluşurken enzimlere, enzimlerin fonksiyonlarını
yapabilmesi için de çinkoya ihtiyaç vardır. Bugün çinkonun 70 in
üzerinde enzimin iş gören önemli bölümünü oluşturduğu bilinmektedir.
Katalaz, aldolaz, peptidase, fosfataz, isomeraz, fosfalipaz, karbonik
anhidraz, laktik dehidrogenaz vb. enzimlerin etkilerini uygun bir
şekilde gösterebilmesi için çinko gereklidir.(3,7)
Çinko, gözün
retina ve koroid tabakasına kan yoluyla gitmektedir. Sürme ise dıştan
uygulanır. Acaba bu uygulama ile çinko, retina ve koroid tabakasına
kadar gidebilmekte midir? Sürmede bulunan çinkonun göze sürüldükten
sonra hücreden geçerek gerekli tesiri yaptığı görüşü laboratuar
şartlarında, deneysel çalışmalarla doğrulanmaktadır.(6)
Antimuan+Kükürt+Çinko --------->Antimonit (Sb2S3)+ Çinko+Protein
Gözyaşı=%98,7 su+% 0,9 NaCl, %0,4 protein+mucin+yağ
Göz yaşında % 0,4 oranında protein, yani albumin ve globulinler bulunur.
Temel
bir eser element olan çinkonun aynen demir ve bakır gibi protein
molekülüne bağlanarak insan retinal pigment epiteline emildiği
gösterilmiştir.(6)
Newsome ve arkadaşlarının yaptığı deneyde bir
çeşit kolaylaştırılmış hücre taşınması ile çinkonun retinal hücrelere
taşındığı ve insan retinal pigment epitelinin çinkoyu depo ettiği
gösterilmiştir.
Göz yaşında proteine bağlı olan çinko hücresel
taşınmayla lokal olarak koroid ve retinaya giderek orada hücrelerde
depo ediliyor. Sonuçta çinko, A vitamini sentezini sağlayan enzimler
yoluyla görme keskinliğinde artışa sebep olur. Zaten hadiste de “görme
keskinliğini artırır” deniliyor.
SÜRMEDEKİ ÇİNKONUN KİRPİKLERE ETKİSİ
Vücudunda
çinko yetersizliği olan hastalarda saç dökülmesi, saçların zayıf
kalması (sağlıksız ince tüy gibi saçların olması) dikkati çekmektedir.
Akdeniz anemisi olanlarda, spor yapanlarda, aşırı terlemesi olanlarda,
PİKA (toprak yeme) da, çinkosuz diyetle beslenenlerde RNA ve DNA
sentezi bozulmakta, kıllar ince ve sağlıksız olmaktadır. İşte lokal
uygulamalarda emilen ve kıl kökü hücrelerinde biriken çinko, RNA ve DNA
sentezini artırır, saçların parlak, sağlıklı ve gür olmasını sağlar.(9)
Hadiste kirpikleri bitirdiği vurgulanmıştır.
Kanlarında çinko eksikliği olan hastaların saçlarındaki çinko miktarının da düşük olduğunu gözlenmiştir.(9)
Çinko
eksikliğinin, göz dışında beyin fonksiyonları, kan dolaşımı, solunum ve
bağışıklık sistemlerini de etkilediği bilinmektedir. Çinko hücrelerin
yenilenmesini sağlar. Cildi güzelleştirir, saçı parlatır. Tırnakları
sertleştirir, büyüme hormonu metabolizmasında rol oynar. Ergenliğin
gelişmesi ve cinsiyet hormonlarının faaliyeti de çinkoya bağlıdır.
Sürme, bugün ülkemizde göz hastalıklarında ve koruyuculuğunda yaygın
olarak kullanılmasa bile, tıbben çok faydalıdır.
Dr. Arslan Mayda
Kaynaklar
1-Türkiye Antimon Envanter MTA 1979 No 178 Ankara.
2- Antimon Yatakları ve Ekonomisi, Uzkut İ. İzmir
3-
Influence of Zinc on Selected Celluar ********s of cultured human
retinal pigment egithelium. Tate D.J., Miceli M V, Newsome DA, Alcoch
NW, oliver PD. 1995 New Orleans, LA 70115 USA
4- Göz Hastalıkları Prof. Dr. Cahit Örgen Ankara Üniversitesi Tıp Fak. Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Ankara
5- Guyton Texbook of Medical physiology Arthur e. Guyton Cilt.2 Missisipi Universty,
6-
Zinc Uptake in vitro by human retinal pigment epithelium, 1987, Newsome
DA, Rothman RJ. Iouisiana state University Medical center School of
Medicine New Orleans 70112
7- The rate of rodopsin regeneration in
the blearhed eyes of zinc-defcient rats in the dark. Dorea JG, Olson
JA. J Nutr, 1986 Jan, 116:1,121-7.
8- Hareket Sinir Sistemi ve Duyu Organları, cilt. 2 Anatomi İ. V. odar.
9-
Retinitis pigmentoza’da çinko (plazma) eritrosit, saç) ve serum bakır
düzeyleri. L.atmaca, A. Arcasoy, A.O. Çavdar, E. Özment A,U Tıp
Fakültesi Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Pediatrik
Hematoloji-Onkoloji bilim dalı ANKARA
 Beğendiğim metinlere ekle (0) | Görüntüleme sayısı: 78 | Arkadaşına gönder
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilir.
Lütfen sisteme giriş yapın veya kayıt olun. |
