Gratis Joomla Template by FatCow Review

Midenin düşmanı, Stres

Kategori: Sağlık Bilgileri

article137Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Aysun Bozbaş:”Stres, normal sağlıklı bireylerde bile mide-barsak fonksiyonunu bozup, ağrı, ishal gibi semptomlara yol açabilir. Stres, yutma güçlüğü, göğüs ağrısı, mide yanması, bulantı hissi, huysuz barsak sendromu gibi farklı rahatsızlıklara yol açar” Stres, normal sağlıklı bireylerde bile mide, barsak fonksiyonunu bozup, ağrı, ishal gibi rahatsızlıklara yol açabiliyor.

 Anadolu Sağlık Merkezi’nden Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Aysun Bozbaş, “Stres farklı kişileri farklı yollardan etkiler. Aynı bireyde strese verilen yanıt da, zihnin durumuna göre günden güne değişebilir. Stres; huysuz barsak hastalığı belirtilerini tetikleyebilir veya alevlendirebilir.” diyor.

Dr. Bozbaş, “mide ve barsaklara ait; yapısal ve kimyasal bozukluklarla açıklanamayan kronik ve tekrarlayan rahatsızlıklara, fonksiyonel mide ve barsak hastalıkları denir. Bu rahatsızlıklar yemek borusundan, anüse kadar sindirim sisteminin her yerinde görülebilir. Yutma güçlüğü, göğüs ağrısı, mide yanması, fonksiyonel dispepsi, huysuz barsak sendromu gibi farklı fonksiyonel mide-barsak sistemi hastalıkları tek tek görülebilirken, bazen bu hastalıklar örtüşebilir, birden fazlası bir arada bulunabilir” diyor.

Dr. Bozbaş’la stresin mide ve barsaklar üzerine etkileri ve tedavisi üzerine konuştuk.

Bazı kişiler strese karşı daha duyarlı değil mi?Stres neden mide ve barsakları etkiliyor ?

Bu hastalarda stres sırasında, sık ve ciddi belirtilerin ortaya çıkması, normal bireylerdekinden daha olasıdır. Strese karşı artan bu duyarlılıktan sorumlu mekanizmalar, tam olarak anlaşılamamış ise de, bu durumun barsağın nöronal (sinir) kontrolü ile ilgili olduğu düşünülmektedir. Nöronal ileti çift yönlüdür. Beyin-barsak ekseni vardır; yani barsak beyni; beyin ise, barsağı etkiler; bunun sonucunda stresl kişilerde mide ve barsak sorunları başlar.

Stresin mide ve barsaklarda yol açtığı rahatsızları neler?

En sık görülenleri kısaca gözden geçirecek olursak: Globus; boğazda bir yumruk hissi olmasıdır. Bu hastaların çoğu geçmişte psikolojik bir sarsıntı geçirmiştir. Bunlarda depresyon ve iç sıkıntısı sık olarak görülmektedir.

Bulantı ve ağrı hissi; (fonksiyonel dispepsi) kronik seyirli, yemeklerle ilişkili veya ilişkisiz, üst-orta karın bölgesinde rahatsızlık hissi, bulantı veya ağrı şeklinde tanımlanabilir. Erken doyma, bulantı, kusma, geğirme, yanma, dolgunluk, gerginlik, ağırlık hissi, şişkinlik, karında gurultu gibi değişik belirtiler görülebilir. Mide-barsak motor fonksiyon bozukluğu, duyusal algılama kusuru, psikolojik faktörler, stres hastalığın oluşumunda rol oynar.

Anksiyete (iç bunalımı), depresyon, uyku bozuklukları, stres; bu rahatsızlığın oluşumunu tetikleyebilir. Hastaların çoğunun stresle, bu belirtiler arasında bir ilişki olduğunu bildirmesine karşın, aslında bu stres, normal kişilere göre farklı değildir. Bu hastalarda stresi daha fazla algıladıkları için bu rahatsızlıkları yaşarlar; yani, bu kişilerde uyaranlara karşı mide-barsak duvar gerginliği sağlıklı bireylere göre abartılı algılanmaktadır.

Huysuz barsak sendromu: Dışkı kıvamında ya da dışkı yapma sıklığındaki değişikliklerle aynı zamanda ortaya çıkan karın ağrısı ve şişkinliktir. Kabızlıkla giden veya ishalin baskın olduğu veya da ishal-kabızlık atakları ile seyreden değişik tipleri vardır. Toplumda %3-20 oranında görülür. Kadınlarda daha sık görülmektedir. Hastalığın oluşumunda psiko-sosyal faktörler, barsak motor fonksiyonunda değişme, ince-kalın barsak duyarlılığında artış, genetik faktörler rol oynar.

Hastaların bir kısmında hastalığın başlamasını mide-barsak enfeksiyonunun tetiklediği görülmektedir. Bu kişilerde iç bunalımı, depresyon, uykusuzluk hastalıklarına sık rastlanır. Bu olguların yarısında organlara ait ağrı algısının arttığı, çevredeki mekanik ve kimyasal uyaranlara karşı daha dayanıksız oldukları gösterilmiştir. Huysuz barsak rahatsızlığı olan hastaların barsakları sindirim esnasında barsaktan kaynaklanan normal fizyolojik uyaranlara anormal şekilde duyarlıdır.

Kalın barsakta sindirim sırasında oluşan gaz, normalde ağrısız geçerken, bu hastalarda; gaz, stres, yağ ve lif içeriği yüksek besinlere karşı artmış duyarlılık vardır. Bu hastalarda bu belirtilerin ortaya çıkması, tetikleyici faktörlerle olmaktadır. Tetikleyiciler; besin maddeleri, ilaç, enfeksiyon, psikolojik sorun veya stres olabilir. Besin maddelerinden özellikle gaz oluşumunu arttıran süt ürünleri, baklagiller, çikolata, kafein, alkol belirtilerin ortaya çıkmasını tetikleyebilir.

Bu rahatsızların tedavisi nasıl olur?

Stresin yol açtığı mide-barsak sistemi hastalıklarında tedavide ilk adım; hastanın eğitimidir. Hastanın bilgilendirilmesi, hastalığının strese bağlı olduğu, ciddi bir hastalığı olmadığının; hasta tarafından anlaşılması ve hastanın endişelerinin ortadan kaldırılması gerekir. Yaşam tarzı ve diyetle ilgili değişiklikler, hastanın yakınmalarının sıklığı ve şiddetini azaltacaktır.

Bunlar süt ve süt ürünlerinin azaltılması, kafein, alkol ve sorbitol içeren yapay tatlandırıcılardan kaçınılması, yeterli lifli gıda alımı (kepekli tahıllar, meyve-sebze), fasulye, mercimek gibi iyi sindirilmeyen karbonhidratlı baklagillerden kaçınılması, az miktarda ancak sık öğünle beslenilmesi, az yağlı gıdaların seçimi, sıvı alımının arttırılmasıdır. Hastalığın tedavisinin bir bölümünü de hastanın baskın olan yakınmalarına göre ilaç tedavisi, psikolojik problemleri olan hastalarda antidepresan ilaç kullanımıdır.

Düzenli spor, egzersiz, stres tedavisi ve gevşeme teknikleri (yoga, meditasyon vb), hastaların tedavisinde yararlı olmaktadır. Huysuz barsak sendromunda psikoterapi de yardımcı tedavidir. Psikoterapi seansları, davranış tedavisi, hipnoterapi dirençli vakalarda iyilik sağlayıp, yaşam kalitesini düzeltmektedir.

alem

Gösterim: 12256