İş kazaları ve meslek hastalıkları çalışanları fiziksel, psikolojik ve mali açıdan ciddi şekilde etkiler. Türk hukukunda çalışanların bu durumlarda kapsamlı hakları bulunmaktadır. Bu rehberde iş kazası ve meslek hastalığında haklarınızı, SGK ödeneklerini ve tazminat süreçlerini anlatacağız.
İçindekiler
İş Kazası Nedir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na göre iş kazası şu durumlarda gerçekleşir:
- İşyerinde çalışırken meydana gelen kaza
- İşveren tarafından görevlendirmeyle başka yere giderken
- Servis aracında meydana gelen kaza
- Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanda
- İşveren tarafından verilen görev sırasında
İş Kazası Sonrası Yapılması Gerekenler
- Acil müdahale: Yaralıya ilk yardım uygulayın ve sağlık kuruluşuna götürün
- SGK bildirimi: İşveren 3 iş günü içinde SGK’ya bildirim yapmak zorundadır
- Kolluk kuvvetlerine bildirim: İş kazası derhal kolluk kuvvetlerine bildirilmelidir
- İş müfettişi incelemesi: Ciddi kazalarda iş müfettişi inceleme yapar
- Belgelerin saklanması: Tüm raporları, tutanakları ve belgeleri saklayın
SGK Hakları ve Ödenekler
Geçici İş Göremezlik Ödeneği
İş kazası nedeniyle çalışamadığınız sürede SGK günlük kazancınızın 2/3’ü oranında ödenek yapar. Yatarak tedavide 1/2 oranı uygulanır.
Sürekli İş Göremezlik Geliri
İş gücü kaybı %10 ve üzerinde olan çalışanlara aylık gelir bağlanır. Kayıp oranına göre hesaplanır.
Ölüm Geliri
İş kazası sonucu vefat durumunda hak sahiplerine (eş, çocuk, anne-baba) gelir bağlanır.
Tazminat Hakları
Maddi Tazminat
Tedavi masrafları, kazanç kaybı, bakım giderleri ve ilerideki kazanç kayıplarını kapsar.
Manevi Tazminat
Kaza sonucu yaşanan acı, elem ve psikolojik zarar için talep edilebilir.
İşyeri güvenliği ve sigorta konusunda işyeri sigortası rehberimize ve ferdi kaza sigortası rehberimize göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
İş kazasını işveren bildirmezse ne olur?
İş kazasını işveren 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmek zorundadır. Bildirmezse idari para cezası uygulanır ve tedavi masrafları işverenden tahsil edilir. Çalışan da bizzat SGK’ya bildirim yapabilir.
Sigortasız çalışırken iş kazası geçirirsen ne olur?
Sigortasız çalışırken iş kazası geçirilse bile SGK tüm hakları sağlar ve masrafları işverenden tahsil eder. Ayrıca işverene sigortasız çalıştırma cezası kesilir. Haklarınızdan feragat etmeyin.
İş kazası tazminatı ne kadar sürede sonuçlanır?
İş kazası davaları ortalama 2-4 yıl sürer. Arabuluculuk süreci zorunlu ön aşamadır. Arabuluculukta anlaşılırsa süre kısalır. Dava süresince geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından karşılanır.
Meslek hastalığı nedir?
Meslek hastalığı, yapılan işin niteliğinden kaynaklanan ve tekrarlanan bir sebeple ortaya çıkan hastalıktır. Örneğin madencilerde akciğer hastalığı, bilgisayar kullananlarda karpal tünel sendromu gibi. SGK tarafından belirlenen meslek hastalıkları listesi bulunmaktadır.
İş kazası sonucu işten çıkarılabilir miyim?
İş kazası nedeniyle raporlu olduğunuz sürede işveren sizi işten çıkaramaz. Rapor süresinin ardından iyileşmeniz durumuna göre değerlendirilir. Haksız çıkarma durumunda işe iade davası açabilirsiniz.
Sonuç
İş kazası ve meslek hastalığı durumunda haklarınızı bilmek hayati önem taşır. SGK bildirimi, geçici iş göremezlik ödeneği, tazminat hakları ve dava süreçleri konusunda bilinçli olun. İşvereninizin iş güvenliği önlemlerini almasını talep edin ve belgeleri mutlaka saklayın. Haklarınız için iş hukuku uzmanı bir avukattan destek almaktan çekinmeyin.