Miras hukuku, bir kişinin vefatından sonra malvarlığının kimler arasında ve nasıl paylaşılacağını düzenler. Türk Medeni Kanunu’nun miras hükümlerine göre yasal mirasçılar, saklı paylar ve vasiyetname hakları belirlenmiştir. Bu rehberde miras paylaşımının nasıl yapıldığını, yasal hakları ve gerekli işlemleri detaylı olarak anlatacağız.
İçindekiler
Yasal Mirasçılar Kimlerdir?
Türk hukukunda miras paylaşımı “zümre sistemi”ne göre yapılır:
Birinci Zümre: Altsoy (Çocuklar)
Miras bırakanın çocukları birinci derecede mirasçıdır. Çocuklar eşit pay alır. Ölen çocuğun payı, onun çocuklarına (torunlara) geçer.
İkinci Zümre: Ana-Baba
Miras bırakanın çocuğu yoksa, anne ve baba mirasçı olur. Eşit pay alırlar. Ölen anne veya babanın payı, miras bırakanın kardeşlerine geçer.
Üçüncü Zümre: Büyükanne-Büyükbaba
Birinci ve ikinci zümrede mirasçı yoksa, büyükanne ve büyükbabalara geçer.
Sağ Kalan Eşin Miras Payı
Sağ kalan eş, hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre farklı pay alır:
- Birinci zümreyle (çocuklarla): Mirasın 1/4’ü
- İkinci zümreyle (anne-babayla): Mirasın 1/2’si
- Üçüncü zümreyle: Mirasın 3/4’ü
- Hiç mirasçı yoksa: Mirasın tamamı
Saklı Pay (Mahfuz Hisse)
Bazı mirasçıların miras üzerindeki hakları vasiyetle bile ortadan kaldırılamaz. Saklı paylar şöyledir:
- Altsoy (çocuklar): Yasal miras payının 1/2’si
- Anne-baba: Yasal miras payının 1/4’ü
- Sağ kalan eş: Yasal miras payının tamamı (birinci zümreyle) veya 1/2’si (diğer zümrelerle)
Vasiyetname
El Yazılı Vasiyetname
Baştan sona kişinin kendi el yazısıyla, tarih atılarak ve imzalanarak yazılır. Tanık gerekmez. En pratik vasiyetname türüdür.
Resmi Vasiyetname
Noter veya sulh hâkimi huzurunda, iki tanıkla düzenlenir. En güvenilir vasiyetname türüdür.
Veraset İlamı ve İşlemler
- Veraset ilamı alın: Sulh hukuk mahkemesi veya noterden mirasçılık belgesi çıkarın
- Veraset ve intikal vergisi beyannamesi: 4 ay içinde vergi dairesine verin
- Tapu devri: Veraset ilamıyla tapu müdürlüğünde intikal işlemi yapın
- Banka hesapları: Veraset ilamıyla bankalara başvurarak hesapları devralın
Vergi yükümlülükleriniz hakkında emlak vergisi rehberimize göz atabilirsiniz. Kiralama hukuku için kira sözleşmesi ve kiracı hakları rehberimiz faydalı olacaktır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Miras paylaşımında anlaşamazsan ne olur?
Mirasçılar anlaşamazsa sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açılır. Mahkeme malların aynen bölünmesine veya satılarak bedelin paylaşılmasına karar verebilir.
Mirası reddetmek mümkün mü?
Evet, mirasçılar ölümü öğrendikten sonra 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası reddedebilir. Özellikle borçlu miras durumlarında mirası reddetmek akıllıca olabilir. Süre geçerse miras kabul edilmiş sayılır.
Veraset ve intikal vergisi oranı nedir?
Veraset vergisi oranları %1-10 arasında, miras tutarına göre artan oranlıdır. Eş ve çocuklar için istisna tutarları daha yüksektir. Verginin 3 yıl içinde 6 taksitle ödenmesi mümkündür.
Vasiyetname olmadan miras nasıl paylaşılır?
Vasiyetname yoksa Türk Medeni Kanunu’ndaki yasal miras payları uygulanır. Zümre sistemine göre önce çocuklar ve eş, yoksa anne-baba ve eş, onlar da yoksa büyükanne-büyükbaba ve eş mirasçı olur.
Evlilik dışı çocukların miras hakkı var mı?
Evet, tanınmış veya babalığı mahkeme kararıyla tespit edilmiş evlilik dışı çocuklar, evlilik içi çocuklarla eşit miras hakkına sahiptir.
Sonuç
Miras hukuku karmaşık görünse de temel kuralları bilmek haklarınızı korumanız için önemlidir. Yasal mirasçılık, saklı pay ve vasiyetname haklarınızı bilin. Miras işlemlerinde sürelere dikkat edin ve gerektiğinde uzman bir avukattan hukuki destek alın.