İcra ve iflas hukuku, borçların tahsili ve ödeme güçlüğü durumlarını düzenler. Hem borçlu hem de alacaklı tarafın bilmesi gereken önemli haklar ve süreçler vardır. Bu rehberde icra takibi sürecini, borçlu haklarını, haciz işlemlerini ve borç yapılandırma seçeneklerini anlatacağız.
İçindekiler
İcra Takibi Nedir ve Nasıl Başlar?
Alacaklı, borcunu ödemeyen kişiye karşı icra dairesine başvurarak icra takibi başlatır. Süreç şöyle işler:
- Alacaklı icra dairesine takip talebi verir
- Borçluya ödeme emri gönderilir
- Borçlu 7 gün (kambiyo senetlerinde 5 gün) içinde itiraz edebilir veya ödeme yapabilir
- İtiraz edilmezse ve ödeme yapılmazsa haciz aşamasına geçilir
Borçlu Hakları
İtiraz Hakkı
Ödeme emrine 7 gün içinde icra dairesine itiraz edebilirsiniz. İtirazla takip durur. Alacaklının itirazın kaldırılması veya iptali için dava açması gerekir.
Haczedilemez Mallar
Kanun bazı mal ve gelirlerin haciz edilemeyeceğini belirler:
- Kişisel eşyalar ve zorunlu ev eşyaları (yatak, ocak, buzdolabı gibi)
- Meslek ve sanat icra araçları
- Maaşın 3/4’ü (sadece 1/4’ü haczedilebilir)
- Emekli maaşı (borçlunun onayı olmadan haczedilemez)
- Çiftçinin geçimi için zorunlu araçlar ve hayvanlar
Maaş Haczi Sınırı
Maaşınızın en fazla 1/4’ü haczedilebilir. Asgari ücretin altındaki gelirlerden kesinti yapılamaz. Birden fazla icra takibinde toplam kesinti 1/4’ü geçemez.
Borç Yapılandırma Seçenekleri
Taksitlendirme
İcra dairesinde borçlu, borcunu 4 taksitte ödemeyi taahhüt edebilir. İlk taksit hemen, kalanı aylık taksitlerle ödenir. Taahhüt ihlali cezai sonuç doğurur.
Konkordato
Ödeme güçlüğü içindeki borçlular asliye ticaret mahkemesinden konkordato (borç yapılandırma) talep edebilir. Alacaklılarla anlaşma imkânı sağlar.
Uzlaşma
Alacaklıyla doğrudan görüşerek indirimli veya taksitli ödeme anlaşması yapabilirsiniz. Çoğu alacaklı uzun icra sürecinden kaçınmak için uzlaşmaya açıktır.
Kredi ve borç yönetimi hakkında bütçe yönetimi rehberimize, kredi notunuz için Findeks kredi notu rehberimize göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
İcra takibi kredi notumu etkiler mi?
Evet, icra takibi kredi notunuzu ciddi şekilde düşürür. Takip kapandıktan sonra bile 5 yıl boyunca kayıtlarda görünebilir. Kredi başvurularınızı ve banka işlemlerinizi olumsuz etkiler.
Ev eşyalarıma haciz konulabilir mi?
Zorunlu ev eşyaları (yatak, buzdolabı, ocak, çamaşır makinesi gibi) haczedilemez. Ancak lüks eşyalar (ikinci televizyon, pahalı elektronik cihazlar gibi) haczedilebilir. Haciz sırasında haczedilemez mallara itiraz edebilirsiniz.
İcra borcu zamanaşımına uğrar mı?
İcra takibine konu borçlarda zamanaşımı türüne göre 5-10 yıldır. Ancak her icra işlemi (haciz, ödeme talebi) zamanaşımını keser ve süre yeniden başlar. Zamanaşımı iddiasını mahkemede ileri sürmeniz gerekir.
Emekli maaşına haciz konulabilir mi?
Emekli maaşı, borçlunun muvafakati (onayı) olmadan haczedilemez. Ancak nafaka borçları bu kuralın istisnasıdır; nafaka için emekli maaşından kesinti yapılabilir.
Borcumu ödeyemezsem hapis cezası alır mıyım?
Borç ödememe tek başına hapis cezası gerektirmez. Ancak taahhüdü ihlal (taksit sözü verip ödememe), mal beyanında bulunmama veya alacaklıyı zarara uğratmak amacıyla mal kaçırma gibi durumlarda tazyik hapsi uygulanabilir.
Sonuç
İcra sürecinde hem borçlu hem alacaklı olarak haklarınızı bilmek çok önemlidir. Borçluysanız itiraz haklarınızı ve haczedilemez mallarınızı bilin, yapılandırma seçeneklerini değerlendirin. Alacaklıysanız yasal süreçleri doğru takip edin. Her durumda profesyonel hukuki danışmanlık almak hak kayıplarını önleyecektir.