Türkiye’de vergi sistemi karmaşık bir yapıya sahiptir ve birçok vergi indirimi, muafiyet ve istisna uygulanmaktadır. Bu indirim ve muafiyetlerden yararlanmak, yasal çerçevede önemli tasarruf sağlayabilir. Ancak çoğu mükellef bu haklardan habersizdir veya nasıl yararlanacağını bilmemektedir.
Bu kapsamlı rehberde 2026 yılında geçerli olan tüm vergi indirimlerini, muafiyetleri ve istisnaları detaylı şekilde açıklıyoruz. Gelir vergisi indirimlerinden KDV istisnalarına, ÖTV muafiyetlerinden yatırım teşviklerine kadar tüm vergi avantajlarını bir arada bulabilirsiniz.
İçindekiler
Gelir Vergisi İndirimleri
1. Eğitim ve Sağlık Harcamaları İndirimi
Yıllık gelir vergisi beyannamesinde eğitim ve sağlık harcamalarınızı matrahtan düşebilirsiniz:
| Harcama Türü | İndirim Oranı | Koşullar |
|---|---|---|
| Eğitim harcamaları | Beyan edilen gelirin %10’una kadar | Türkiye’deki eğitim kurumlarına ödenen eğitim giderleri |
| Sağlık harcamaları | Beyan edilen gelirin %10’una kadar | SGK tarafından karşılanmayan sağlık giderleri |
Kapsamdaki eğitim giderleri: Okul öğrenim ücreti, kurs ve eğitim programları, kreş ücreti, üniversite harçları. Kendisinin, eşinin ve çocuklarının eğitim giderleri dahildir.
Kapsamdaki sağlık giderleri: SGK’nın karşılamadığı muayene, tedavi, ameliyat, ilaç, gözlük, diş tedavisi, fizik tedavi giderleri.
2. Bağış ve Yardımlar İndirimi
| Bağış Türü | İndirim Oranı |
|---|---|
| Genel bağışlar (dernek, vakıf) | Beyan edilen gelirin %5’ine kadar |
| Eğitim ve sağlık tesislerine bağış | Tamamı (%100) |
| Doğal afet bağışları | Tamamı (%100) |
| Kültür ve sanat faaliyetlerine sponsorluk | Tamamı (%100) |
| AFAD ve Kızılay’a yapılan bağışlar | Tamamı (%100) |
| Gıda bankacılığı kapsamında yapılan bağışlar | Tamamı (%100) |
3. Bireysel Emeklilik (BES) Vergi Avantajı
Bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları vergi avantajı sağlar:
- Ücretli çalışanlar: İşveren katkı payı brüt ücretin %15’ine kadar gider yazılabilir
- Devlet katkısı: Ödenen katkı payının %30’u kadar devlet katkısı (yıllık üst sınır: brüt asgari ücretin yıllık tutarının %30’u)
- 10 yıl koşulu: BES’te en az 10 yıl kalındığında devlet katkısının tamamı hak edilir
- Emeklilik çıkışında: Toplu çıkış yerine maaş şeklinde alındığında daha düşük stopaj uygulanır (%5 yerine %3.75)
4. Sigorta Primleri İndirimi
- Özel sağlık sigortası: Brüt maaşın %15’ine kadar gelir vergisi matrahından düşülebilir
- Hayat sigortası (10 yıl+): Brüt maaşın %15’ine kadar gelir vergisi matrahından düşülebilir
- Eş ve çocuklar için ödenen primler: Kapsam dahilindedir
5. Engellilik İndirimi
Engelli çalışanlar ve engelli bakmakla yükümlü olunan kişiler için önemli vergi indirimi uygulanır:
| Engel Derecesi | Aylık İndirim Tutarı (2026) | Yıllık Vergi Tasarrufu (yaklaşık) |
|---|---|---|
| 1. derece (%80+) | 6.900 TL | 13.800 – 27.600 TL |
| 2. derece (%60-79) | 4.000 TL | 8.000 – 16.000 TL |
| 3. derece (%40-59) | 1.700 TL | 3.400 – 6.800 TL |
Nasıl yararlanılır: Sağlık kurulu raporu ile vergi dairesi veya işvereninize başvurun. İndirim gelir vergisi matrahından uygulanır.
KDV İstisnaları ve İndirimleri
KDV Oranları (2026)
| KDV Oranı | Uygulama Alanı |
|---|---|
| %1 | Temel gıda maddeleri (ekmek, süt, sebze, meyve, et, yumurta, un, pirinç) |
| %10 | Sağlık, eğitim, konut teslimi (150 m2’ye kadar), giyecek, kırtasiye |
| %20 | Genel oran (diğer tüm mal ve hizmetler) |
KDV İstisnaları (Tam)
- İhracat: İhraç edilen mallar KDV’den tamamen muaftır
- Uluslararası taşımacılık: Yurt dışı kargo ve ulaşım
- Diplomatik muafiyet: Diplomatik misyonlara yapılan teslimler
- Engelli araç alımı: %90 ve üzeri engelli vatandaşlar araç alımında KDV muafiyeti
- Konut teslimi (ilk defa): 150 m2’ye kadar konutlarda KDV %1 (bazı dönemlerde)
ÖTV Muafiyetleri
Engelli ÖTV Muafiyeti
Engelli vatandaşlar araç alımında ÖTV muafiyetinden yararlanabilir:
| Engel Durumu | Motor Hacmi Sınırı | Tahmini Tasarruf |
|---|---|---|
| %90+ engel (bizzat kullanım) | Sınırsız | 200.000 – 1.000.000+ TL |
| %90+ engel (yakını kullanacak) | 1.600 cc’ye kadar | 100.000 – 500.000 TL |
| Ortopedik engelli (H sınıfı ehliyet) | 1.600 cc’ye kadar | 100.000 – 500.000 TL |
Koşullar: 5 yıl boyunca aracı başkasına devredemezsiniz. 5 yıldan önce satış yapılırsa ödenmeyen ÖTV tahsil edilir.
Şehit Yakını ve Gazi ÖTV Muafiyeti
Şehit yakınları ve gaziler araç alımında ÖTV muafiyetinden yararlanır. Motor hacmi sınırlaması uygulanmaz.
Konut ve Kira Vergi Avantajları
Konut Kira Geliri İstisnası
- 2026 istisna tutarı: Yıllık 33.000 TL (bu tutarın altındaki kira gelirleri vergiden muaftır)
- Koşul: Yıllık toplam kira geliri bu tutarı aşarsa istisnadan yararlanılamaz
- Gider indirimi: Götürü gider (%15) veya gerçek gider yöntemi seçilebilir
İlk Konut Alımında Avantajlar
- 150 m2’ye kadar konutlarda düşük KDV oranı (%1-10)
- Konut kredisi faizi gelir vergisi matrahından düşülemez (bu yaygın bir yanlış bilgidir)
- Tapu harcı: Alıcı ve satıcı ayrı ayrı %2 (toplam %4)
Esnaf ve KOBİ Vergi Avantajları
Basit Usul Vergilendirme
Yıllık hasılatı belirli sınırların altında kalan küçük esnaflar basit usulde vergilendirilir ve önemli avantajlar elde eder:
- Defter tutma yükümlülüğü yok
- Vergi daha düşük hesaplanır
- KDV muafiyeti (2024’ten itibaren)
- Yıllık hasılat sınırı: ~700.000 TL (2026 güncel sınır)
Genç Girişimci İstisnası
29 yaşını doldurmamış girişimciler için yıllık 230.000 TL’ye kadar kazanç istisnası uygulanır (ilk 3 yıl). Bu, yeni iş kuran genç girişimciler için büyük bir avantajdır.
Ar-Ge ve Tasarım İndirimi
- Ar-Ge harcamalarının %100’ü vergi matrahından düşülebilir
- Ar-Ge personeli gelir vergisi stopajı teşviki (%80-95 muafiyet)
- Ar-Ge personeli SGK işveren payı desteği (%50)
- Teknokent ve Ar-Ge merkezlerinde ek avantajlar
Vergi İndirimi Takvimi (Yıllık Hatırlatmalar)
| Dönem | Yapılması Gereken |
|---|---|
| Ocak | BES katkı payı ödeme planını gözden geçirin |
| Ocak-Şubat | Önceki yılın bağış makbuzlarını toplayın |
| Mart (1-31) | Yıllık gelir vergisi beyannamesi (kira geliri, serbest meslek) |
| Mart-Nisan | Eğitim ve sağlık harcama belgelerini beyannamede kullanın |
| Temmuz | Gelir vergisi 1. taksit ödemesi |
| Kasım | Gelir vergisi 2. taksit ödemesi |
| Aralık | Yıl sonu bağışlarını planlayın, BES katkı payını tamamlayın |
Vergi İndirimi İçin Pratik İpuçları
- Faturaları saklayın: Eğitim, sağlık ve bağış faturalarınızı yıl boyunca düzenli saklayın.
- e-Fatura/e-Arşiv faturası: Dijital faturalarınız GİB portalında otomatik saklanır, ancak kağıt faturaları da yedekleyin.
- BES’i maksimize edin: Devlet katkısı üst sınırına ulaşmak için katkı payınızı optimize edin.
- Zamanında beyanname verin: Geç beyanname ceza gerektirir. Mart ayı beyanname dönemidir.
- Mali müşavirden destek alın: Karmaşık vergi avantajlarından tam olarak yararlanmak için profesyonel destek alın.
- e-Devlet’ten takip edin: Gelir İdaresi Başkanlığı uygulamaları üzerinden vergi durumunuzu izleyin.
Sıkça Sorulan Sorular
Ücretli çalışanlar vergi iadesi alabilir mi?
Ücretli çalışanlar asgari geçim indirimi (AGİ) yerine uygulanan gelir vergisi indirimi ile otomatik olarak vergi avantajından yararlanır. Bunun dışında özel sağlık sigortası ve BES primleri bordro üzerinden indirilir. Tek işverenden ücret alan çalışanlar beyanname vermek zorunda olmadığı için eğitim/sağlık giderlerini ayrıca indiremez. Ancak birden fazla işverenden ücret alanlar veya ek geliri olanlar (kira, serbest meslek) beyanname vererek bu indirimlerden yararlanabilir.
Hangi bağışlar vergiden düşülebilir?
Kamu kurum ve kuruluşlarına, vergiden muaf vakıflara ve kamu yararına çalışan derneklere yapılan bağışlar beyan edilen gelirin %5’ine kadar düşülebilir. Eğitim ve sağlık tesisleri, cami, okul, hastane yapımı için yapılan bağışlar ise tamamı (%100) düşülebilir. Bağışın belgelendirilmesi (makbuz, dekont) zorunludur. Ayni bağışlarda (mal, eşya) emsal bedel esas alınır.
Kira geliri vergisi nasıl hesaplanır?
Yıllık konut kira geliriniz 33.000 TL’yi (2026) aşarsa gelir vergisi beyannamesi vermeniz gerekir. Gider yöntemi olarak götürü (%15) veya gerçek gider seçebilirsiniz. Götürü yöntemde toplam kira gelirinden %15 gider çıkarılır, kalan tutar vergi dilimine göre vergilendirilir. İşyeri kira gelirlerinde istisna yoktur ve kiracı %20 stopaj keser; bu stopaj beyannamede mahsup edilir.
Engelli yakını olarak vergi indiriminden nasıl yararlanırım?
Bakmakla yükümlü olduğunuz engelli yakınınız (eş, çocuk, anne, baba) varsa engellilik derecesine göre gelir vergisi indirimi alabilirsiniz. Bunun için engelli sağlık kurulu raporu, aile yakınlık belgesi ve gelir durumu belgesiyle vergi dairesine başvurmanız gerekir. İndirim maaş bordronuz üzerinden uygulanır. İşvereninizin insan kaynakları birimine de bildirimde bulunun.
Vergi indirimlerinden yararlanmak için son tarih ne zaman?
Yıllık gelir vergisi beyannamesi her yıl Mart ayının 1’i ile 31’i arasında verilir. Bu beyannamede bir önceki yılın eğitim, sağlık ve bağış harcamalarını indirim olarak kullanabilirsiniz. Bordro üzerinden uygulanan indirimler (BES, özel sağlık sigortası, engellilik indirimi) ise aylık olarak otomatik uygulanır. Belgeleri yıl boyunca toplayın ve Mart ayında beyannamede kullanın.
Bireysel emeklilik katkı payının vergi avantajı konusunu herkesin bilmesi lazım. Yıllık %25 devlet katkısı var.
Serbest meslek kazançlarında gider yazılabilecek kalemler bölümü çok faydalı. Muhasebecime de gösterdim.
ÖTV muafiyetleri engelli vatandaşlar için çok önemli. Araç alımında ciddi bir indirim sağlıyor.
Asgari geçim indirimi hesaplama örneği çok anlaşılır. Medeni duruma göre değiştiğini bilmiyordum.
Gelir vergisi indirimlerini bilmiyordum, özellikle eğitim ve sağlık harcamalarının düşülebileceğini burada öğrendim.
Yatırım teşvik belgesiyle sağlanan vergi avantajları iş dünyası için kritik bilgiler. Güzel derlenmiş.
Vergi konuları karmaşık gelir herkese. Bu kadar sade ve anlaşılır anlatım için teşekkürler.
KDV istisnası olan durumları tek tek açıklamışsınız. İhracat KDV’si konusu işime çok yaradı.